16 apr 2021

STOFFvzw in april 2021

Café ‘Het Hemelrijk’ op de Grote Markt van Sint-Niklaas werd gebouwd op de plek waar het kinderkerkhof was. De naam van het café verwijst naar die gewijde plek, de herinnering aan veel kinderen, kindersterfte, verdriet en een hemels hiernamaals. Tegelijk herinner ik me hoe leraars van onze academie, na de dodenmis in de oude kerk voor hun collega Arthur Dhondt in datzelfde Het Hemelrijk zijn nagedachtenis vierden. Hij was er zelf altijd klant geweest. Het werd een herdenking die duurde van elf uur in de voormiddag tot diep, diep in de nacht. Op den duur waren ze nog met twee of drie, maar ik weet zeker dat er op diezelfde dag een vrouw was die, met een krop in de keel, liefst alleen wou zijn, in een donkere hoek. Elkeen herdenkt op zijn manier.

Sinds coronaregels het aantal aanwezigen bij een begrafenis beperken, zijn we bang om dat gewoon te worden. Het is alsof het allemaal niet meer nodig is. Trouwens, zo klinkt het, we kunnen de plechtigheid vaak via streaming volgen, het kost minder en weet je wat: dood is dood. Het is zoals bij hetgeen we ‘cultuur’ noemen: het lijkt niet nodig, behalve als het er niet is, dan blijkt het een levensbehoefte te zijn. Niemand moet ons leren hoe met verdriet om te gaan. Er zijn tradities voor, dat kan helpen, rituelen bijvoorbeeld die mensen samenbrengen en troost bieden. Misschien.

Wij van STOFFvzw zijn van oordeel dat er altijd iets moet zijn. Dat mensen deel uitmaken van een samenleving en dat dat samen leven aan kwaliteit wint als dat ook zichtbaar wordt, voelbaar, lichamelijk. Verbondenheid uit zich in veel aspecten, praten, eten en drinken, wenen, dansen, een plek of altaar, iets noteren en bewaren, kijken naar foto’s. Eren wat was, van dichtbij of ver, van lang geleden of pas. Het kweekt wijsheid, warmte en samenhorigheid. Elementen van waarde.

De asbestdoden leren ons dat deze samenleving niet goed in elkaar zit. Ze herinneren ons eraan dat de drang naar geld en het negeren van de natuur slecht is voor de mensen. Bij elk van die slachtoffers moeten we dit zeggen en herhalen, noteren en er lessen uit trekken. Het zal niet meteen helpen, maar het is onfatsoenlijk om het niet te doen. Doodgaan is normaal, maar doodgaan aan asbest mag nooit gebeuren. Dit herhalen is – wat ons betreft – ook herdenken.

JdV