17 jan 2024

STOFFvzw in januari 2024

14 januari 2024 – Tristan aan de Moerbei

 

Het is dinsdagmiddag 16 januari 2024. Voor de rest zijn er weinig zekerheden. Wij van STOFFvzw zijn daarmee vertrouwd. We interviewen slachtoffers van asbest, en iedere keer verwarren ze ons met verhalen die anders zijn dan die van de anderen. Niet een beetje anders, volkomen anders. We leerden veel over het asbestleed, maar het totaalbeeld wijzigt voortdurend. We gebruiken andere woorden zoals ‘ontelbaar’, ‘waarschijnlijk’ en ‘hoewel’. Het asbestleed is niet als de inhoud van een lade in de Grote Kast van de Ellende in de Wereld, neen, het is als de houtworm in die kast zelf. Verdoken en overal.

De man die rechtover me zit werkte een beroepsleven lang in het asbest, niet in een grote asbestfabriek, maar bij veel bedrijven in de ‘bouw’ en industrie en waar wordt er niét met asbest gewerkt; Hij kreeg het natuurlijk in zijn longen, maar er waren in die tijd te weinig bewijzen om het aan asbest te linken. Ze namen gewoonweg één long bij hem weg. Het werd een spectaculaire operatie in het bijzijn van talloze universiteitsstudenten. Een tijdlang kon hij weer fietsen en stappen, maar nu hangt hij aan een grote zuurstoffles. Hij krijgt geen cent voor het asbest, heeft veel om over te klagen, plus dat er rondom zijn huis gewerkt wordt met hoge kranen en lawaaierige graafmachines maar in de vierkante meters rond hem is er rust en zelfs schoonheid.

Luisteren naar die verhalen blijven we doen. We beschouwen het als onze job. Wat deze mensen vertellen is een flink stuk vaderlandse geschiedenis. Iets dat was en is. We willen dit bewaren en voorzichtig publiceren, zonder pathos. De woorden van de slachtoffers tussen twee aanhalingstekens. Zuiver en persoonlijk.

Ondertussen onderneemt minister Demir juridische stappen om de gewezen asbestfabriek SVK tot een zware schadevergoeding te dwingen, de gronden volgens een vast schema te saneren en de mensen te vergoeden die het moordende asbest van hen kochten op het moment dat ze eigenlijk al wisten hoe gevaarlijk dat is. De actie klinkt serieus en krijgt aandacht in de nationale pers. Dit is de bezorgdheid van STOFFvzw: wat betekent het voor de slachtoffers?

Het is putje winter. De moerbei in het Brouwershof, op een steenworp van de gewezen asbestfabriek, lijkt kaal en dood. Hij biedt ons toch een andere zekerheid: als we ons oor op zijn stam drukken horen we het suizen en knorren van de vochten die in hem opstijgen. Hij leeft nog. En dat leven van die moerbei willen we in het komende jaar gebruiken als een metafoor voor hoop en troost. De asbestslachtoffers moeten weten dat er met hen wordt meegeleefd. Het is een culturele daad, luisteren en meeleven. Troost in onzekere tijden.

Johan De Vos