12 jun 2024

STOFFvzw in juni 2024

Joshua Brown speelt Brahms. Koningin Elisabethwedstrijd 2024  Foto van tv – JdV

Serieus

 

We horen over een man in Sint-Niklaas die asbestbrokken eet. ‘Zie je wel’ zegt hij provocerend ‘ik ga daar niet van dood’. Hij heeft een punt: het gevaarlijke bij asbest is het inademen van haar onzichtbare vezels. Zij zijn het die decennia later, aan het longvlies bijvoorbeeld een kwalijke kanker kunnen veroorzaken. Niet vaak, het is een zeldzame ziekte, maar toch, in ons stukje België, het meest van al.

Sinds 2017 leren wij van STOFFvzw veel over asbest en hetgeen het aanricht. We luisteren naar asbestslachtoffers en mensen die er intens of professioneel mee werken, verdiepen ons in verslagen, grafieken en wetenschappelijke studies. Ondertussen weten we dit: niettegenstaande veel goede wil blijft de asbestproblematiek gruwelijk, complex en niet onder controle.

Omdat het asbeststof zo onzichtbaar en alomtegenwoordig is kunnen we er maar best voorzichtig mee omgaan. Dat gebeurt nog altijd niet. Wat mensen doen is vaak het gevolg van slechte informatie, ongeloof, gemak en niet te stuiten winstbejag. Duizenden werknemers van asbestfabrieken werden ziek of stierven aan asbestose. Deze ziekte is meestal het gevolg van het overvloedig inademen van asbestvezels. Nu, na het verbieden van de productie en verkoop komt asbestose in deze streken steeds minder voor. Asbestkanker nog altijd.

In de jaren ’70 en begin ’80 was ik werkzaam als industriefotograaf. De asbestfabriek SVK was een klant. Ik zag hoeveel asbestproducten ze produceerde en fotografeerde enkele nieuwe toepassingen. Ik herinner me bloembakken opgesteld op de terreinen van de fabriek en dakplaten op boerderijen in het noorden van Nederland. Ik wist dat er iets mis was met asbest, maar niet in welke mate. Allicht heb ik het asbest ook in mijn longen. Longartsen raden me af om het te onderzoeken. Het is zinloos, asbestkanker kan je nauwelijks voorkomen.

Het verbod op de productie en verkoop van asbestproducten geldt maar voor een beperkt stuk van de wereld. Asbest vergaat niet. Het natuurproduct is ouder dan planten en dieren, ouder dan de mensheid. In onze samenleving is het aanwezig in meer dan 3500 toepassingen. Het zit overal. De overheid wil ervan af. Erkende studiebureaus maken een verplichte asbestinventaris op, andere bedrijven moeten het asbest verwijderen en dan moet het nog gedumpt worden. Ook deze bedrijvigheid heeft met overheidsgeld te maken en het geld van bedrijven en burgers. Wij van STOFFvzw horen de verhalen over de praktijk van het verwijderen. Veel loopt mis.

Het allerallerergste is het lot van de slachtoffers. Ze vragen: ‘waarom ik’? En ‘waar heb ik dat ingeademd?’ Niemand weet het met 100% zekerheid. Bij velen werd de relatie met asbest zelfs niet bevestigd. Niet alle dokters kunnen efficiënt die specifieke kanker vaststellen en misschien voelen ze zich niet geroepen om een medisch attest in te vullen dat verwijst naar asbest. Het woord is een vloek. Vele jaren werkten overheden, justitie en zelfs vakbonden mee met de asbestbedrijven. Ze gaven prioriteit aan werkgelegenheid, goede lonen en profiteerden van de lange wachttijd die de kanker voorafgaat. De advocaten van de asbestbedrijven hebben het gemakkelijk, weinig is onomstootbaar te bewijzen.

De medische wetenschap slaagt er soms in om het leven van de asbestslachtoffers te verlengen en hopelijk ook om de kanker te stoppen. Maar tegelijk vernemen we dat de farmaceutische bedrijven de bestrijding van de asbestkanker niet zien als een prioriteit, daarvoor is de ziekte te zeldzaam en berekenen ze dat het aantal slachtoffers misschien vanzelf vermindert. Dus ja, minder winst.

Al bij al zijn de asbestslachtoffers de dupe van de historie. Ze is in hoge mate onderdeel van de historie van dit land en onze streek. Wij van STOFFvzw noteren secuur wat de asbestslachtoffers ons vertellen voor nu en de toekomst. Neen, we hebben daarbij niets met partijpolitiek of commercie te maken. Het is cultuur, in de betekenis van ‘hoe mensen met mekaar omgaan’.

 

Johan De Vos