14 nov 2019

STOFFvzw in december

De reflectie van een winterboom in de voorruit van een marktkraamauto (Beveren Marktdag  op dinsdag)

Foto © Stefaan van Biesen

 

STOFFvzw in december

Een bedenking. Vorige maand organiseerden we samen met Vormingplus een voordracht onder de titel: ‘Asbest in detail bekeken’. We zijn met een twintigtal aanwezigen en twee sprekers: de Sint-Niklase longarts Koen Deschepper en prof. dr. Emeritus Benoit Nemery. We leren bij, zeker over de ziekten die asbest kan veroorzaken en wat er bij komt kijken. Zeg maar: pure ellende. We zien afbeeldingen van scans en projecties van zuivere en minder zuivere longen. En dan gebeurt er iets.

Er groeit spanning bij de mensen naast me. Aan de ene kant is het een man die net de diagnose kreeg van een asbest gerelateerde ziekte en aan de andere kant een dame wiens man met een soortgelijke ziekte in diepe miserie zit. Die vrouw is moedeloos, haast cynisch. De man, pijnlijk geraakt door het medisch betoog en de gebruikte termen. Ik probeer mee te luisteren naar de sprekers en me voor te stellen hoe zij zich daarbij voelen, maar hoe hard ik het ook probeer, het lukt niet. Als je het zelf niet meemaakt…

En dan verschijnen de statistieken. Cijfers. Erger nog: de sterftecijfers*. Ook dat nog. Alsof men al die ellende nog kan verdubbelen of verduizendvoudigen. Het zijn tabellen van landen over heel de wereld: het Verenigd Koninkrijk, Australië, Italië, België, Frankrijk, Duitsland, Zuid-Afrika, Nederland, de Verenigde Staten, Spanje en Japan. En wat blijkt: België staat bovenaan, we hebben het hoogste aantal asbestdoden per inwoner. En als we in België een soortgelijke macabere vergelijking maken met 42 steden, dan staan we hier in Sint-Niklaas ook nog eens bovenaan. We hebben prijs, als we die cijfers mogen geloven zijn we hier ‘top of the world’. En nu ze er toch mee bezig zijn komt er nog een scheut ellende bovenop: ‘het ergste moet nog komen’. Deze voorspelling wordt berekend op basis van het nog aanwezige asbest in relatie tot de gemiddelde ‘wachttijd’ van de ziekte (30 à 40 jaar). Resultaat: omstreeks 2024. Ik zit daar tussen deze twee mensen en wil dit niet horen, niet nu, niet hier.

Wij van STOFFvzw hadden ons voorgenomen om niet uit te pakken met cijfers en statistieken. Eén mens is al meer dan genoeg. Een mens is veel. Hij of zij is een wezen dat beladen is met verhalen, gevoeligheden, momenten, tristesse en glorie. Komt daarbij dat elke mens, of hij dat nu wil of niet, connecties heeft met anderen. Geen enkele mens is een mens alleen. Maar de cijfers zijn er en die dame en die heer zijn er ook, en wel heel erg dicht.

Het wordt moeilijk om er nog langer over te zwijgen.

*Asbestos in Belgium: an underestimated health risk.

The evolution of mesothelioma mortality rates (1969–2009)  Laura Van den Borre, Patrick Deboosere, Interface Demography, Department of Sociology, Vrije Universiteit, Brussels, Belgium

STOFF01  een gebeurtenis

Stoff01  een gebeurtenis.  Met Els Dottermans, Eurudike De Beul, Amparo Cortés, Nadar Ensemble en Maya Stoffijn.

 

 

 

 

 

November in het Land van Waas, ‘archaïsche architectuur’ op een akker, klaargelegd voor de komende winter.  Foto © Stefaan Van Biesen

STOFFvzw in november

De weduwe van die asbestdode twijfelt of het wel behoorlijk is om te spreken over wat haar man meemaakte tijdens die laatste maanden. Het was geen glorie. Maar al bij al waren het warme momenten. Liefde op haar best. Toch wil ze er over zwijgen. ‘Andere mensen moeten dat niet weten’. Dat zwijgen is er ook om niemand te kwetsen, zelfs niet de machthebbers die medeschuldig waren aan zijn dood. Veel asbestslachtoffers zijn beleefd, voorkomend, ze willen geen ruzie, geen geweld. Ze trekken hun plan. We kunnen het zwakheid noemen, of angst, of een gebrek aan openheid. Neen, dit is hun cultuur. Die pijnlijk stille manier om met dat leed om te gaan. Niemand kwetsen.

Het tijdschrift dat we willen maken over wat asbest aanricht in het Land van Waas zal dun zijn. De tentoonstelling die we voorzien voor de zomer wordt bescheiden en zelfs de bekende artiesten die optreden tijdens onze eerste STOFF01 in december zullen fragiele emoties brengen. Luisterend naar wat er leeft bij de mensen kunnen we moeilijk anders. Wat we horen is ongeordend, hoogst persoonlijk en niet stapelbaar. Ook hetzelfde verhaal is telkens weer anders. Sommigen willen schreeuwen, anderen tonen de behoefte om te zwijgen, maar bij zowat iedereen voelen we de wil om het nooit te vergeten. Dit alles samen wordt stilaan onze cultuur, die van de oneffenheid.

Als de dagen donker worden is er de neiging om samen te zitten, te luisteren naar muziek, of naar die wind. Om te babbelen over gebeurtenissen zonder gewicht, hoe het was met de jongste op school en over de aankoop van een tamelijk mooie mantel voor de winter. Op den duur wordt het mogelijk om niets te zeggen en te mijmeren bij de schimmen in het halfdonker.