STOFFvzw in Juni 2026
SVK site als toekomstplek
Sint-Niklaas wordt in de media de asbesthoofdstad van Vlaanderen genoemd. Het heeft deze naam vooral te danken aan de aanwezigheid van Scheerders van Kerchove’s Verenigde Fabrieken. Tot eind 2017 heeft SVK van asbest een winstmodel gemaakt. In de latere jaren onder de vorm van het uitbaten van een asbeststortplaats. Van 1923 tot 1998 was het op veel grotere schaal als producent van asbesthoudende bouwmaterialen. Alles bij elkaar gaat het over bijna 100 jaar asbestverwerkende industrie in het hart van Sint-Niklaas. Dit heeft een enorme voetafdruk nagelaten. Het zijn niet alleen de (stilaan) ontelbare asbestslachtoffers. Maar ook de veroorzaakte vervuiling.
De productieactiviteiten zijn ondertussen al even gestopt. Dit kort na de overname door de investeerder Stones NV. De investeerder heeft SVK gekocht met als doel de terreinen te ontwikkelen. Gezien de grote schaal, meer dan 130hA, en de uitzonderlijke opportuniteit voor de Stad, zal het niet verbazen dat veel actoren mee rond de tafel moeten om dit toekomstplan te ontwikkelen. Er worden afspraken gemaakt en masterplannen uitgewerkt. Ook de mening van STOFFvzw wordt gevraagd in deze gesprekken.
Het masterplan krijgt stilaan vorm. Je kan hier meer over lezen op de website van de stad. Er zal ook een infopunt komen in de oude directeurswoning van de site. Dit is relevant voor iedereen in Sint-Niklaas.
Samen met de toekomstplannen wordt ook de vervuiling in kaart gebracht. Ondertussen is het duidelijk. De terreinen zijn zwaar vervuild. Voor STOFFvzw is dit geen verrassing. We weten hoe het eraan toeging. De getuigenissen van werknemers en omwonenden spreken boekdelen. Toch is het nog erger dan verwacht. Zo goed als de hele site is vervuild met asbest in de grond. En daarbovenop een enorme asbestinventaris in de verwaarloosde gebouwen. Dit is niet alles, er is ook vervuiling van olie, chemicaliën en benzopyreen. Overblijfselen van lekkende machines, steenovens en boekbinderij. En dan zijn er nog de stortputten met huisvuil, asbest en wat nog meer.
Vervuiling kan gesaneerd worden. Er zijn genoeg voorbeelden van fabriekssites die een nieuwe propere bestemming krijgen. Op deze schaal is dit echter ongezien in ons land. Zelfs in Europa zijn er geen gelijkaardige projecten. De hoeveelheid asbestvervuilde grond is ongezien. Er is geen deskundige die weet hoe dit moet aangepakt worden. Dit baart STOFFvzw zorgen. Hoe zal de vervuiling weggewerkt worden? Hoeveel overlast en mogelijks risico zal dit hebben op de buurt?
Voor ons, de stem van de asbestslachtoffers, is het duidelijk. De sanering van de asbestvervuiling moet de absolute prioriteit zijn voor de investeerders. Met zorg en respect voor mens en milieu uitgevoerd. Hoe moeilijk ook de opgave, het is essentieel als SVK een toekomstplek wil worden. Ten tweede zal het asbestverleden een eerlijke plaats moeten krijgen. Onverbloemd en helder. De asbestactiviteit heeft veel slachtoffers gemaakt. Tegen wil en dank is SVK doorgegaan. Vanaf de jaren ‘60-‘70 was het wetenschappelijk bewezen dat asbest kanker- verwekkend is. Dit moet verteld worden. Een levend herdenkingsmonument voor de slachtoffers is er al. Het is enkel nog ‘de waarheid’ die een plaats zal moeten krijgen op de Toekomstplek SVK.
Pieter Heymans